edebiyatokyanus
İÇERİK  
  ANA SAYFA
  YAZILAR
  ARAŞTIRMA-İNCELEME
  SÖYLEŞİ
  DENEME
  ATTİLA İLHAN
  ATTİLA İLHAN-KÖŞE YAZILARI
  => 'Havanda Su Dövülüyor' -Attilâ İLHAN
  => Madalyonun Arka Yüzü-Attila İlhan
  => 'Deve' mi, Yoksa 'Kuş' mu?-Attila İlhan
  => Hadi, Konuşsana İsmet Paşa!.-Attila İlhan
  => İkisi de, Sağlam NATO'cu!..-Attila İlhan
  => 'Akbaba Operasyonu' ve Sonrası-Attila İlhan
  => Seç Seçebildiğini!- Attilâ İLHAN
  => Gâzi'nin 'Dev Yalnızlığı-Attilâ İLHAN
  => Gâzi'nin 'Solculuğu'!..- Attilâ İLHAN
  => Gâzi'nin Solculuğu!(2)-Attilâ İLHAN
  => 'Reis Paşa'nın, Gelecek Tasarımı!-Attilâ İLHAN
  => 'Avrasya'nın NATO'su!-Attilâ İLHAN
  => 'Kökü Dışarda Demokrasi!.-Attilâ İLHAN
  => 'Batı'ya Parmak Kaldırmak-Attilâ İLHAN
  => Amaç Ülkeyi, 'Batı Çizgisi'nde Tutmak-Attilâ İLHAN
  => Senin 'Batılılaşma' Dediğin-Attilâ İLHAN
  => Batılılaşma, Bir tuzak- Attilâ İLHAN
  => Aysberg'in Görünmeyen Kısmı-Attilâ İLHAN
  => Intibah Basladi- Attilâ İLHAN
  => Ilericiligin Böylesi - Attilâ İLHAN
  => Gençler Müdafai Hukuk’ta Birlesmeli-Attilâ İLHAN
  => Usakligin Zirvesindeki Komprador Aydinlar-Attilâ İLHAN
  => 'Biz e Sözümüz Var!-Attilâ İLHAN
  => 'Cumhuriyet Disiplini-Attilâ İLHAN
  => 'Darbe' İçin 'Halkı Kullanmak-Attilâ İLHAN
  => 'Değişme' Var da, 'Sandıkları' Değil-Attilâ İLHAN
  => 'Dengeler' Değişiyor mu-Attilâ İLHAN
  => 'Dibe Vurmak' mı?-Attilâ İLHAN
  => 'Doğu/Batı İkiliği' Olmasın?-Attilâ İLHAN
  => Gidinin 'Dünya Bankası!..-Attilâ İLHAN
  => Yeni 'Durum'a, Eski 'Senaryo'-Attilâ İLHAN
  => Gazi ve Filistin-Attilâ İLHAN
  => 'Emperyalizm'in Son Aşaması?-Attilâ İLHAN
  => 'Türkçülüğün' Yeri 'Solda' mı-Attilâ İLHAN
  => Faşizim Kimin Sloganı-Attilâ İLHAN
  => 'Ay/Yıldızı' Sildirtecek miyiz?-Attilâ İLHAN
  => 'Film Çöplüğü'-Attilâ İLHAN
  => 'Yoksul'a, 'Sınıf Atlama' Yolu: 'Futbol!-Attilâ İLHAN
  => 'Futbolcu'nun, 'Entel'e Verdiği 'Ders'-Attilâ İLHAN
  => Futbolu'nun 'Lağım Çukuru'- Attilâ İLHAN
  => Seni, Ben Mahvederim, İsmet- Attilâ İLHAN
  => Gâzi'nin 'Tespit'i- Attilâ İLHAN
  => 'Reis Paşa', Doğru Görmüştü
  => Gâzi'nin 'Tasarımı': 'Devlet Sosyalizmi'- Attilâ İLHAN
  => 'Times Anlaşması' - Attilâ İLHAN
  => 'Türkçü'nün 'Ülkücü'ye Tepkisi-Attilâ İLHAN
  => Halka Söylemeye Dilleri Varmıyor-Attilâ İLHAN
  => 'Hancı Sarhoş, Yolcu Sarhoş-Attilâ İLHAN
  => Demokrasi Kamuflajı- Attilâ İLHAN
  => Avrasya'da dolaşan Hayalet:'Galiyef'-Attila İlhan
  => ...'Ilımlı' mı?.. Yoksa 'Bağımlı' mı?..-ATTİLA İLHAN
  => 'İlk Meclis'in Solculuğu-Attilâ İLHAN
  => Kimin 'İmparatorluğu'-Attilâ İLHAN
  => 'Irk Milliyetçiliği' Değil, 'Yurt Milliyetçiliği'-ATTİLA İLHAN
  => İşin Ucu 'Nereye' Dayanırdı-Attilâ İLHAN
  => İthal Malı' Demokrasi- Attilâ İLHAN
  => İt Ürür, 'Tarih' Yürür-Attilâ İLHAN
  => İzin Arzuhali-Attilâ İLHAN
  => 'Karen Fogg Dosyası-ATTİLA İLHAN
  => İyi ki, Bugünleri Görmediler-ATTİLA İLHAN
  => Perinçek 'i tanımazdım: tanımış oldum-ATTİLA İLHAN
  => Kimlerin, Elinde Kalmıştık-ATTİLA İLHAN
  => 'Tatlısu Frengi' Kim? 'Tatlısu Türkü' Kim-ATTİLA İLHAN
  => Sol' Yoksa, 'Demokrasi' de Yok!-ATTİLA İLHAN
  => Üstelik, Adı 'Liberal', Soyadı 'Demokrasi ATTİLA İLHAN
  => 'Mazlumlar Enternasyonali' mi?-Attilâ İLHAN
  => Parola Vatan, İşareti Namus-ATTİLA İLHAN
  => Haklı Bir Milliyetçilik-Cengiz İlhan
  => Şiir Arşivi
  E-KİTAP
  ANSİKLOPEDİK
  SATRANÇ VİDEO DERSLERİ DÖKÜMANLAR
  SATRANÇ OYNA
  ŞİİR
  DİL ANLATIM TÜRK EDEBİYATI - LİSE KAYNAK
  EDEBİYAT RADYO
  EDEBİYATIMIZDA ŞİİR ROMAN ÖYKÜ (dinle)
  100 TEMEL ESER (dinle)
  100 TÜRK EDEBİYATÇISI (dinle)
  SESLİ KİTAPLAR
  FOTOĞRAF ÇILIK
  E-DEVLET
  EĞİTİM YÖNETİMİ DENETİMİ
  RADYO TİYATROSU
  ÖĞRETMEN KAYNAK
  EDEBİYAT TV
  SÖYLEŞİLER - BELGESELLER TV
  RADYO KLASİK
  TÜRKÜLER
  GAZETELER MANŞETLER
  ÖYKÜ ANTOLOJİSİ
  DERGİLER - KİTAPLAR - KÜTÜPHANELER
  E-DERGİ
  KİM KİMDİR BİYOGRAFİLER
  ZİYARETÇİ DEFTERİ
  İLETİŞİM
  EDEBİYAT OKYANUS
Gâzi'nin 'Tespit'i- Attilâ İLHAN

Söyleşi                    Attilâ İLHAN
 
 
    
 
Gâzi'nin 'Tespit'i!..
17 Haziran 2002

 

Ali Fuat Paşa 'ya göre, Nâzım Hikmet; Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 'nın, Gâzi 'ye muhâlefet teşebbüsüne, şiddetle karşı çıkmış! Böyle bir itirazın gerçek manasını anlayabilmek, ancak o teşebbüsün, hangi dâhili ve hârici konjonktür içinde yapılmış olduğunu saptamakla mümkündür, bu da Milli Mücadele 'deki iki lider 'kadrosu' nun, siyasi koordinatlarını doğru değerlendirmeyi gerektirir. O iki kadrodan ilki, 'Halâskâr (Kurtarıcı) Takım' diyebileceğimizdir ki Mustafa Kemal 'in dışında, 'Hamidiye Kahramanı' 'Rauf Bey' den ve iki 'Mirliva' ( Ali Fuat ve Karabekir Kâzım Paşa 'lar) ve bir Miralay'dan ( Refet Bey ) ibâretti; ikinci ekip biri 'Ferik' ( 'Kavaklı' Fevzi Paşa ) biri 'Miralay' olmak üzere ( İsmet Bey ) iki askeri; ayrıca, önce Müdafaa-i Hukuk , sonra Halk Fırkası etrafında toplanmış aydınları içeriyor.

 

Aradaki fark, tuhaftır ama, Türkiye 'nin şu AB Sorunu 'nda, bugün bile tartıştığı farktır: 'Halâskâr' (Kurtarıcı) Takım, Anadolu'nun, ecnebi işgâlinden kurtarılmasında 'mutâbık'; ama İhtilâl ve İnkılâp- ta 'mütereddit' -hatta 'muhâlif'-ti; 'İnkılâpçı Takım', tam tersine' 'halk hâkimiyetine müstenid, yeni lâik ve demokratik bir Cumhuriyet kurmak amacında' idi; nedense resmi tarih, bu hassas noktaya, asla dokunmaz, oysa 'Büyük Nutuk' nihâi tahlilde bu hayati farkı halka ve tarihe açıklamak için yazılmış ve söylenmiştir. Dahası bu devâsâ dramın kahramanları, hatıralarını yazarken, -açıkça değilse bile, dolaylı olarak- olaya değinmişlerdir.

 

'Hanedan'a bağlı 'milliciler'...

 

Yazalı epeyce oldu: İsmet Paşa , o dağdağalı günlerde, Fevzi Paşa 'nın bir önerisinden söz eder; daha doğrusu, öneri, ilk takımın paşalarından gelmiş, Mareşal 'den bu konuda 'İsmet Paşa 'nın ağzının aranması istenmiştir. Neymiş bu öneri? Paşalar, Cumhuriyet gibi radikal ve devrimci kararlar alınırken, olayın tartışılıp karara bağlanacağı bir 'yüksek askeri konsey' -bir çeşit gizli 'cunta' - kurulmasını istiyorlar; yâni teklifler önce orada, paşalar arasında tartışılıp karara bağlanacak, sonra hükümet teklifi olarak TBMM 'ye götürülecektir! İsmet Paşa öneriyi tereddütsüz reddediyor, gerekçesi hâkimiyeti TBMM 'nin temsil ettiği, böyle bir konseyin Cumhuriyeti gölgeleyebileceği idi / ki doğrudur. ( ' İsmet İnönü / Hatıralar' , 2. kitap, s: 170, Bilgi Yayınevi, 1987.)

 

Eğer ilk lider kadrosunun bu teşebbüsü ve sonucu bilinmezse, Terakkiperver Hareketi 'ni ve kadrolaşmasını doğru değerlendirmek, sanırım mümkün olmaz. Gerçekte 'İhtilâl' ve 'İnkılâp' ın önüne sed çekilmek isteniyordu;

zira, 1/ Kurtarıcı Kadro'nun yüksek kesimi, Devlet-i Aliyye'ye ve Hanedan'a bağlıydı;

2/ Bunların çoğu Tanzimât/Meşrûtiyet dönemi 'Komprador' öğretiminden geçtikleri için; Bolşevik Rusya ile bir olup, Batı'ya cephe alınmış olmasını, içlerine sindirememişlerdi.

 

Yakın tarihimizi akıl ve yöntemle değil, 'resmi beyanlar' çerçevesinde irdeleyenler, bu söylediklerime belki şaşacaklardır ama; ya Gâzi Mustafa Kemal, 'Nutuk' ta, Terakkiperver Fırka 'nın tesisi öncesinde, aynı zevâtın (ilk kadro) buna benzer ikinci teşebbüsünü, açık açık anlatıyorsa?..

 

Rauf Bey, 'Halifeye bağlıyım' demiş...

 

Gâzi 'Nutuk' ta, olayı şöyle tespit etmiş; bu tespit -bildiğim kadarıyla- hiç kimse tarafından tekzip edilmemiştir:

 

''...Rauf Bey'den Padişahlık ve Halifelik konusundaki düşüncesinin ve kanaatinin ne olduğunu sordum. Verdiği cevapta, şu açıklamalarda bulundu: ''... ben'' dedi, ''...Padişahlık ve Halifelik makamına bağlıyım, çünkü babam Padişah'ın ekmeğiyle yetişmiş, Osmanlı'nın ileri gelen adamları arasına geçmiştir. Benim de kanımda o ekmekten vardır, ben iyilik bilmez değilim ve olamam; Padişah'a bağlı kalmak borcumdur; Halife'ye bağlı kalmak ise, görgümün gereğidir...''

Bu toplantıyı Keçiören 'deki evinde yaptıkları, Refet Paşa ile; aynı toplantıya katılan, Ali Fuat Paşa 'ya gelince; onların, konuyla ilgili görüşleri, Gâzi tarafından 'Büyük Nutuk' ta şöyle belirtilmektedir:

 

''...Rauf Bey'den sonra, karşımda oturan Refet Paşa'dan düşüncesini sordum; Refet Paşa'nın verdiği karşılık şu idi: '- ...Rauf Bey'in bütün düşünce ve görüşlerine katılırım. Gerçekten bizde Padişahlık ve Halifelikten başka bir yönetim biçimi söz konusu olamaz'...''

 

''...Ondan sonra Fuat Paşa'nın düşüncesini öğrenmek istedim. Paşa, Moskova'dan yeni geldiğinden durumu, kamunun düşünce ve duygularını yeterince incelemeye daha zaman bulamadığından söz ederek, görüşülen konu üzerinde kesin bir düşünce ve görüş ileri süremeyeceğini' bildirdi. Ben kendilerine kısaca şu karşılığı verdim: '- ...Söz konusu ettiğiniz sorun, bugünün işi değildir. Meclis'te bazılarının korkup telâşa ve heyecana kapılmasına da yer yoktur'...''

 

O gece, sabaha kadar aynı konu çevresinde cereyan eden sohbette, Mustafa Kemal Paşa 'nın sezdiği nedir derseniz, onu da açıklamış:

 

''...Rauf Bey'in bir şeyi sağlamak istediğini sezinledim. Benim Halifelik, Padişahlık ve ilerde benim alabileceğim durum üzerine, kendilerine söylediğim ve kendilerinin inandırıcı buldukları sözleri, bana kürsüden kendi ağzımla Meclis'e söyletmek...'' ( Büyük Nutuk , s: 500-501, 1974 basımı.)


İlginç olan şudur ki, onların üçü de ailecek 'Tanzimat Aristokrasisi'ne dahildiler; içlerinde tek (yoksul) halk çocuğu Mustafa Kemal'di: onlara aydınlanmış olduğunu söyleyerek, günü gelince 'gerekenin' yapılacağını bildirdi; 'gereken' aslında onların istediğinin tam karşıtıydı; ve de -bildiğiniz gibi- yapıldı.

 

Tabii, işin içinde başka işler de var.

 
 
 
 

İLETİŞİM edebiyatokyanus@gmail.com  
   
Reklam  
   
edebiyatokyanus 365618 ziyaretçi (698564 klik) kişi burdaydı!
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=