edebiyatokyanus
İÇERİK  
  ANA SAYFA
  YAZILAR
  => Attila İlhan Şiiri-DoDoç.Dr. Yakup ÇELİK
  => Bunalım Edebiyatı ve Modernizmin Sorunları-Svetlana Uturgauri
  => Karagöz'e Ezgi-Satı Erişen
  => Orta Oyunu Eksikliği-Nihal Türkmen
  => Orta Oyunu ve Karagöz-Nihal Türkmen
  => Dilin Yapısı ve Toplumun Yapısı-Emile Benveniste
  => Türkçe Metinlerde Bağdaşıklık ve Tutarlılık-İrem Onursal
  => Asansörle Yükseltilmek İstenen Çukurlar-Can Yücel
  => KÜLTÜR VE ÖTESİ-Cemil MERİÇ
  => Türkoloji-Cemil MERİÇ
  => Tevfik Fikret ve Batı Retoriği-Rıza Filizok
  => Estetik tarihimize bir bakış-Arslan Kaynardağ
  => MÜRSEL MECAZ-Rıza FİLİZOK
  => Başlıca Dil Bilimi Akımları-Prof.Dr. Rıza FİLİZOK
  => ZİYA OSMAN SABA’NIN NEFES ALMAK ADLI ŞİİR KİTABINDA -Yrd. Doç. Dr. Safiye AKDENİZ
  => HİKAYE VE ROMANDA “ANLATICI”YA GÖRE METİN TİPLERİ, - Yard. Doç. Dr. Safiye AKDENİZ
  => GÖSTERGEBİLİM-Yard. Doç. Dr. Mustafa Ö Z S A R I
  => TÜRKİYE'NİN ÖNEMİ-Emre Kongar
  => KÜRESELLEŞME VE KÜLTÜREL FARKLILIKLAR ÇERÇEVESİNDE ULUSAL KÜLTÜR-Prof. Dr. Emre Kongar
  => TÜRKİYE'NİN KÜLTÜREL ÖZ-ANLAYIŞI: AVRUPA BİRLİĞİ İÇİN BİR ZENGİNLİK-Emre Kongar
  => BARIŞ KÜLTÜRÜ VE DEMOKRASİ-EMRE KONGAR
  => GOP NEYİ AMAÇLIYOR, NEYİ GERÇEKLEŞTİREBİLİR-EMRE KONGAR
  => YENİ EMPERYALİZM, HUNTINGTON VE ELEŞTİRİSİ-Emre Kongar
  => KÜRESELLEŞME BAĞLAMINDA TÜRKİYE-Emre KONGAR
  => DEMOKRASİ KÜLTÜRÜ SORUNLARI-Emre Kongar
  => AVRUPA BİRLİĞİ'NE "ONURLU VE BAŞI DİK" GİRİŞ NE DEMEK-Emre Kongar
  => TOPLUMSAL VE SİYASAL GELİŞMEMİZİ ETKİLEYEN MARKALAR-Emre Kongar
  => KÜRESELLEŞME, MİKRO MİLLİYETÇİLİK, ÇOK KÜLTÜRLÜLÜK, ANAYASAL VATANDAŞLIK-Emre KONGAR
  => NİYAZİ BERKES'DE ÇAĞDAŞLAŞMA KAVRAMI-Emre KONGAR
  => KEMAL TAHİR-Hilm Yavuz
  => OYUNLARIM ÜSTÜNE-Nazım Hikmet
  => OYUN YAZARI OLARAK-Ataol Behramoğlu
  => POPÜLER EDEBİYAT- M. Orhan OKAY
  => HER SÖZ BİR ŞEY SÖYLER-Feyza HEPÇİLİGİRLER
  => Tiyatronun Kökeni, Ritüel ve Mitoslar
  => ROMANDA KURMACA VE GERÇEKLİK
  => Fuzûlî’nin Hikaye-i Leylâ ve Mecnun’u
  => SEZAİ KARAKOÇ ve HİS “;KAR ŞİİRİ”;-Selami Ece
  => İSTANBUL’UN AHMED MİDHAT EFENDİNİN ROMANLARINA TESİRİ
  => AHMET MİDHAT’A ATFEDİLEN BİR ESER: “HÜKM-İ DİL” VE MANASTIRLI MEHMET RIFAT
  => CEZMİ ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER
  => "EDEBİYATEĞİTİMİ"NDE "EDEBÎ METİN"İN YERİ VE ANLAMI
  => Mustafa Kutlu ve Rüzgârlı Pazar
  => BİR BİLİM ADAMININ ROMANI” ÜZERİNE GEÇİKMİŞ BİR TAHLİL
  => ÖLÜMÜNÜN 50. YIL DÖNÜMÜNDE
  => “MİT”TEN “MODERN HİKÂYE” “HİKÂYE”NİN SERGÜZEŞTİ
  => EDEBİYAT DİLİ/EDEBÎ DİL
  => BİR NESLİN VEYA BİR ŞAİRİN ROMANI: MÂİ VE SİYAH
  => İSTİKLÂL MARŞI’NIN TAHLİLİ
  => CAHİT KÜLEBİ
  => TEVFİK FİKRET’İN ŞİİRLERİNDE TRAJİK DURUM
  => MEHMED RAUF’UN ANILARI yahut EDEBÎ HATIRALARIN YAYIMI ÜZERİNE BİR DENEME
  => MEÇHUL BİR AŞKIN SON NAĞMELERİ: TEVFİK FİKRET’İN “TESADÜF” ŞİİRLERİ / YARD. DOÇ. DR. NURİ SAĞLAM
  => Tarihsel Romanın Eğitimsel İşlevi
  => ALIMLAMA ESTETİĞİ VE EDEBİYAT ÖĞRETİMİ1
  => Tanzimat Dönemi Oyun Yazarliginda Batililasma
  => SİNEMA VE EDEBİYAT TÜRLERİ
  => EDEBİYAT EĞİTİMİ, ESTETİK BİR HAZZIN EDİNİMİ
  => EDEBÎ TENKİT
  => ADALET AĞAOĞLU’NUN DAR ZAMANLAR ÜÇLEMESİNDE KİMLİK SORUNU
  => Halit Ziya ve Mehmet Rauf'un hayatları ile romanları
  => YAZIN VE GERÇEKLİK
  => MİLLÎ EDEBİYAT
  => HECE-ARUZ TARTIŞMASI/ Arş.Gör.Oğuzhan
  => AHMET HAŞİM’İN ŞİİRLERİNDE ATEŞİN DİLİ / ARŞ. GÖR. VEYSEL ŞAHİN
  => ROMAN TEKNİĞİ BAKIMINDAN YABAN
  => TANZİMATTAN GÜNÜMÜZE COCUK EDEBİYATI
  => KADIN VE EDEBİYAT
  => Şiirin Temel Özellikleri-Christopher Caudwell
  => EDEBİYAT EĞİTİMİ: HERMENEUTİK BİR YAKLAŞIM Vefa TAŞDELEN
  => VOLTAİRE VE ROUSSEAU ETRAFINDA AYDINLANMA ÇAĞI FRANSIZ YAZINI
  => TÜRKİYE’DE ULUSAL KÜLTÜR TARTIŞMALARI BAĞLAMINDA ÇAĞDAŞ UYGARLIK SORUNU
  => EDEBİYATIN DİLİ ÜZERİNE
  => TARİHİN SINIFLANDIRILMASI
  => Türk Milletini Uyandıran Adam: Attila İlhan
  => EDEBİYAT DERSLERİNİN İÇERİĞİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ KONUSUNDA
  => "Yalancı şöhretlerin Gerçek Yüzünü Ortaya Koydum"-Hilmi Yavuz
  => AVRUPA BİRLİĞİNİ YARATAN NEDENLER VE TÜRKİYE Metin AYDOĞAN
  => DİVAN ŞİİRİYLE HALK ŞİİRİNDE ORTAK BİR SÖYLEYİŞ BİÇİMİ
  => divan şiirindeki sevgili tipini alaya alan bir roman
  => ALIMLAMA ESTETİĞİ VE EDEBİYAT ÖĞRETİMİ
  => BAĞLANMA VE ÇELİŞKİ
  => Antik Çağ’da Tarih Yazmak
  => TARİHÎ ROMANDA POST-MODERN ARAYIŞLAR
  => Kültürel Batılılaşma
  => GARPÇILAR VE GARPÇILAR ARASINDAKİ FİKİR AYRILIKLARI
  => Harf Devrimi Üzerine Yeniden Düşünmek
  => EDEBİYAT ÖĞRETİMİNDE WALDMANN MODELİ
  => KEMÂL AHMED DEDE VE TERCÜME-İ MENÂKIB-IMEVLÂNÂ’SI
  => TARİHSEL GELİŞİM SÜRECİ İÇERİSİNDE URDUCA
  => Avrupalılaşmak mı, Avrupalılaştırmak mı?CEMİL MERİÇ
  => ŞAİRANE BİR ÇEVİRİ yahut TOPLUMBİLİMİN SERÜVENLERİ Cemil MERİÇ
  => 47 LİLER YAHUT BİR ROMANIN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
  => ZAMAN, ZAMAN – I TERAKKİ Cemil Meriç,
  => Kırk Ambar (Cilt1)
  => KADIN RUHU, Cemil Meriç
  => Umrandan Uygarlığa-C.Meriç
  => Balzac’tan önce modern roman-Cemil Meriç
  => ARİSTARK’LA ZOİL-c.meriç
  => ELİNDE CENNET AÇAN ZEND AVESTA- c.meriç
  => SELEFÎLİK–SÛFÎLİK VE ÂKİF-SÜLEYMAN ULUDAĞ
  => Mehmet Âkif- Mâhir İz’e Yazdığı Mektuplar
  => DİDO SOTİRİYU’NUN ROMANI GİBİ BİR ROMANIMIZIN OLMAYIŞI
  => HİLMİ YAVUZ’UN DENEMECİLİĞİ
  => İRONİ KAVRAMI, GERÇEKÜSTÜCÜLÜK VE ERCÜMEND BEHZAD LAV ŞİİRİ ÜZERİNE
  => OKUNAMAYAN ROMANLAR
  => Gelenekçilik Geleneğe Dahil Değil
  => Türk Tiyatrosunda İronik Söz, İronisiz Metin
  => Postmodernist İroni
  => NÂZIM HİKMET ŞİİRİNİN SİYASİ ETKİLERİ
  => NÂZIM HİKMET ŞİİRİNDE SİNEMASAL ÖĞELER
  => Savaş
  => Newton, Goethe ve Sosyal Bilimler
  => Bir Afyon (!) Olarak Diktatörlükten Demokrasiye Futbol
  => Adorno Yüz Yaşında
  => Theodor Adorno: Kültür Endüstrisini Yeniden Düsünürken
  => ADORNO'NUN KÜLTÜR ENDÜSTRİSİ KAVRAMI ÜZERİNE
  => ADORNO’NUN KÜLTÜR ENDÜSTRİSİ KAVRAMI ÜZERİNE
  => Frankfurt Okulu
  => TARİHİ MADDECİLİK VE KAPİTALİZM - ÖNCESİ TOPLUMLARASYA TOPLUMU - FEODALİTE Asaf Savaş AKAT
  => POSTMODERNİZM GEÇ KAPİTALİZMİN KÜLTÜREL MANTIĞI
  => Postmodernizm Ya da Geç Kapitalizmin Kültürel Mantığı 2
  => Postmodernizm Ya da Geç Kapitalizmin Kültürel Mantığı 3
  => DİMİTRİ KANTEMİR'İN DOĞUBİLİM ARAŞTIRMALARINA KATKISI Georges Cioranesco
  => DİMİTRİ KANTEMİR'İN DOĞUBİLİM ARAŞTIRMALARINA KATKISI Georges Cioranesco 2
  => II. MEŞRUTİYET'TE SOLİDARİST DÜŞÜNCE: HALKÇILIK Zafer Toprak
  => II. MEŞRUTİYET'TE SOLİDARİST DÜŞÜNCE: HALKÇILIK Zafer Toprak 2
  => Türkoloji Araştırmaları Makaleler Veritabanı
  => Yeni Makaleler
  => Türkoloji Araştırmaları Dergisi
  => Türkoloji Makaleleri
  => ŞAİR DUYARLILIĞI Afşar TİMUÇİN
  => Yazılar.....
  => SEÇME YAZILAR
  => EDEBİYAT Tez / Makale / Kitap ara
  => Orhan Pamuk: Babamın bavulu Nobel konuşması
  => PiVOLKA'da Çıkan Yazılar
  => Amin Maalouf Üstüne
  => Öykünün Yüzyılı /Feridun ANDAÇ
  => Cumhuriyet Dönemi Türk Felsefesinde Bir Hareket Noktası Olarak Teoman Duralı-oktay taftalı
  => Sofist Bilgeliğin "Empirist" Dayanakları Üzerine 0.TAFTALI
  => Birlik ve Liderlik Hayalleri O.TAFTALI
  => Eğitilemeyen Bir Varlık Olarak İnsan O.TAFTALI
  => Çağdaş Bir Tarım Toplumuna Doğru O.TAFTALI
  => Sosyo-Politik Bağlamda Bir Dekadans Olarak Bilgi Toplumu O.TAFTALI
  => Aşkla Varolan Hayatlar O.TAFTALI
  => Batı Medeniyetinin Mutsuz Çocuğu Entelektüel O.TAFTALI
  => Nihat Genç Yazıları
  => Batılı Tarih Bilimi ve Tarihin Mantığı
  => Bir Hayat Alanı Olarak Aile O.TAFTALI
  => Bir Savaşın Kavramları Üzerine
  => Çalışma ve Erdem Kavramları Arasındaki İlgi Üzerine O.TAFTALI
  => Değer Üreten Hayatlar
  => Doğu'nun Hayal Ülkesi O.TAFTALI
  => Dostlukla Yükselen Hayatlar O.TAFTALI
  => Şiirimizin Hazin Sonu O. TAFTALI
  => Soğuk ve Sıcak Hayatlar OKTAY TAFTALI
  => Yalanın Fenomenolojisi O. TAFTALI
  => Günümüzde Medya Kılavuzluğu - Günümüzde Medya Kılavuzluğu
  => Ermeni Meselesinin Kökenini Batının Irkçılığında Aramak Lazım Prof. Dr. Türkkaya Ataöv
  => Osmanlı’dan Lozan’a Musul-Kerkük
  => “Sözümü Tutamadım, Artık Yaşayamam” Turhan Feyizoğlu
  => Gerilla Mustafa Kemal ve Türk Yurtsever Kurtuluş Hareketi Turhan Feyizoğlu"
  => SİYASİ TARİH YAZILARI -YEREL TARİH YAZILARI
  => Yazarlar - yazılar
  => TÜRKİYE’DE MUHAFAZAKÂRLIĞIN DÜŞÜNSEL - SİYASAL TEMELLERİ
  => yazılar 1
  => yazılar2
  => türk dünyası
  => Derin devlet
  => YAZILAR,
  => SOSYOLOJİ.
  => YAZILAR,,.
  => TANZİMAT DÖNEMİ
  => İdealizm-Realizm
  => Cemil Meriç..
  => ilhan berk
  => NİYAZİ BERKES’İN TÜRK KİTLE İLETİŞİM TARİHİNE KATKILARI
  => yazılar.
  => yazılar..
  => yazılar,
  => yazılar,,
  => yazılar.,
  => YAZILAR.
  => YAZILAR..
  => YAZILAR-
  => YAZILAR-,
  => yazılar.1
  => y.1
  => y.2
  => y.3
  => y.4
  => y.5
  => y.6
  => y.7
  => y.8
  => y.9
  => y.10
  => y.11
  => y.12
  => y.13
  => y.14
  => y.15
  => y.16
  => y.17
  => y.18
  => y.19
  => y.20
  => y.21
  => y.22
  => y.23
  => y.24
  => y.25
  => y.30
  => y.31
  => y.32
  => y.33
  => y.34
  => y.35
  => y.36
  => y.37
  => y,38
  => y.39
  => y.40
  => y.41
  => y.42
  => y.43
  => y.44
  => y.45
  => y.46
  => y.47
  => İnsan-Mekan İlişkileri
  => SANAT VE ELEŞTİRİ
  => Türkiye’de olumsuz Pierre Loti eleştirileri
  => TÜRKiYE’DE MODERN EDEBİYAT ELEŞTİRİSİ
  => ATATÜRK,
  => MAKALELER:
  => MAKALELER,
  => yz
  => yz1
  => yz2
  => yz3
  => yz4
  => yz5
  => yz6
  => yz7
  => yz8
  => FRIEDRICH NIETZSCHE’NİN TARİH ANLAYIŞI
  => Edebiyat Nedir?
  => YM1
  => YM2
  => YM3
  => YM4
  => YM7
  => YM8
  => YM9
  => İbn Battûta’da “Ahı” Kelimesi ve Anadolu
  => Simone de Beauvoir: Abjeksiyon ve Eros Etiği
  => Toplumsal Cinsiyet Düzenlemeleri
  => Psikanalitik ve Post-Yapısalcı Feminizm ve Deleuze
  => Tarihsel Bir Perspektif Üzerinden İroni Tür ve Tekniklerinin Gelişimi ve Bazı Uygulama Örnekleri Tarihi Gelişim
  => İroni ve Melankoli*
  => İroni, Nostalji ve Postmodern
  => “Daha İyi Anlamak İçin Daha Fazla Açıklamak” İsteyen Bir Yorumbilimci: Paul Ricœur
  => Kendi (Paul Ricœur Üstüne)
  => Sersemleşme Okulu
  => Osmanlı ve Avrupa Arasındaki Karşılıklı Etkileşimde Etnomaskeleme
  => Antik Yunan Tragedyasının Metafiziği
  => Sonbahar Mitosu: Tragedya*
  => Ayrışma, Çatışma ve Fanatizm
  => Fanatizm İlkelliktir
  => Tuhaf Bir Çocuk
  => Huzursuz
  => Benjamin’in Mistisizmine “Üç Yönlü Yol”
  => Renan, Irk ve Millet
  => Varlık, Benlik, Hatırlayış ve Unutuş Üzerine
  => Hangi Kilidin, Hangi Anahtarı?
  => Romanda Tarih
  => Bugün Psikanalizi Tartışmak
  => Kültürde Bakış
  => 1930 Goethe Ödülü Dolayısıyla Frankfurt Goethe Evi’nde Konuşma
  => Jacques Derrida ve Konukseverlik Sorusu
  => Metafiziğin Kalesi Hakkında Düşünmek
  => Hakların İadesi
  => Modern Etiğin İki Temel Direği Agnes Heller
  => Ezoterizme Genel Bir Giriş
  => Turnanın Semahı, Ezoterizmin Zamanı: Bektaşi ve Alevi Zaman Kavrayışla
  => Yeni sayfanın başlığı
  => Ulus-Ötesinden Hukuka Bakmak: Jürgen Habermas
  => Yeni Perspektifler Gerçeğin Çölüne Hoşgeldiniz
  => Orlan: Kırılan Ten Kubilay Akman
  => Pusudaki Ten, Vice Versa
  => Cimri ve Çöp Arasındaki Güçlü İlişki Üzerine
  => Demokrasi Kavramı Üzerine Hayli Spekülatif Bir İrdeleme
  => Benim Çöp Bayramım
  => Kamu Yeniden Kurulurken Kadınlara Ne Olacak?
  => Sonsuzluğun Sınırında: Immanuel Kant
  => Kant ve Üniversite İdeası
  => İki Yüzüncü Ölüm Yıldönümünde: Immanuel Kant ve Kantçılık
  => Kant ve Yeni Kantçılık
  => Otuz Beşinci Gece: Ruh, Can, Hayat, Ölüm, Akıl ve Öte Dünya Üzerine1
  => Ölüm Üzerine Tıbbi Çeşitlemeler
  => Ölüme Karşı Ölüm
  => Avrupa İçin Yeni Bir Ethos Üzerine Düşünceler
  => Avrupa ve Ötekileri
  => Sûfî Şiirinin Poetikası
  => Byron ve Romantiklik
  => Kötülük Toplumu ve Biçimin Muhalefeti
  => Balkanlar: Metaforların Çarpıştığı Bir Savaş Alanı
  => Badiou: Etik Üzerine
  => “Semen est Sanguis" Yahudilikte ve Hıristiyanlıkta Kan
  => Âdet Kanaması Tecrübesi: Sınırlar ve Ufuklar
  => Said ve Saidciler ya da Üçüncü Dünya Entelektüel Terörizmi
  => Kültür Endüstrisini Yeniden Düşünürken
  => Adorno ve Tanrının Adı
  => Kant, Adorno ve Estetiğin Toplumsal Geçişsizliği
  => Adorno ve Berg
  => İbn Battûta Seyahatnamesi
  => Irak Savaşı ve Sivil Etkinlikler
  => Yamalı Çelişkiler Semti: Saraybosna'dan Yenibosna'ya
  => Halkla Birlikte Bir Çağdaş Kent Söylemi Üzerine
  => Yeni Dünya Düzeninin Sonu?
  => Selçuklular Anadolu’da
  => Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubâd Dönemine (1220-1237) Bir Bakış
  => 13. Yüzyılın Başında Anadolu’da Ticaret
  => Selçuklular Döneminde Anadolu’da Felsefe ve Bilim (Bir Giriş)
  => Nietzsche ve ‘Akla’ İsyan
  => Bizans Manastır Sistemine Giriş
  => Öğrenci Radikalizmi Üzerine Düşünceler
  => 1968’i Yargılamak ya da 68 Kuşağına Mersiye
  => “Gelecekte İnsanlara Çok Güzel Görüneceğiz”
  => Nevroz, Psikoz ve Sapkınlık
  => Üniversitede Psikanaliz Öğretmeli miyiz? Sigmund Freud
  => Psikanalist Kimdir?
  => Nerelisiniz?
  => Irak’a Kant Çıkarması
  => Bizans Şaşırtıyor
  => 12 eylül dosyası
  => FETHİ NACİ: Cesur, Gerçekçi Ve Halkçı... İzzet Harun Akçay
  => SON OKUDUKLARIM- İzzet Harun Akçay
  => Sabahın yalnız kuşları-İzzet Harun Akçay
  => Bir Portre - Cahit Sıtkı TARANCI - Şükran KURDAKUL
  => ŞİİR NEDİR? Cahit Sıtkı TARANCI
  => Afşar TİMUÇİN - Şair Duyarlığı
  => Ahmet KÖKLÜGİLLER - Karacaoğlan'ın Yaşamı ve Şiirleri
  => Atilla ÖZKIRIMLI - Dadaloğlu ve Çevresi
  => Aysıt TANSEL - Metin Eloğlu
  ARAŞTIRMA-İNCELEME
  SÖYLEŞİ
  DENEME
  ATTİLA İLHAN
  ATTİLA İLHAN-KÖŞE YAZILARI
  E-KİTAP
  ANSİKLOPEDİK
  SATRANÇ VİDEO DERSLERİ DÖKÜMANLAR
  SATRANÇ OYNA
  ŞİİR
  DİL ANLATIM TÜRK EDEBİYATI - LİSE KAYNAK
  EDEBİYAT RADYO
  EDEBİYATIMIZDA ŞİİR ROMAN ÖYKÜ (dinle)
  100 TEMEL ESER (dinle)
  100 TÜRK EDEBİYATÇISI (dinle)
  SESLİ KİTAPLAR
  FOTOĞRAF ÇILIK
  E-DEVLET
  EĞİTİM YÖNETİMİ DENETİMİ
  RADYO TİYATROSU
  ÖĞRETMEN KAYNAK
  EDEBİYAT TV
  SÖYLEŞİLER - BELGESELLER TV
  RADYO KLASİK
  TÜRKÜLER
  GAZETELER MANŞETLER
  ÖYKÜ ANTOLOJİSİ
  DERGİLER - KİTAPLAR - KÜTÜPHANELER
  E-DERGİ
  KİM KİMDİR BİYOGRAFİLER
  ZİYARETÇİ DEFTERİ
  İLETİŞİM
  EDEBİYAT OKYANUS
Şiirimizin Hazin Sonu O. TAFTALI

Şiirimizin Hazin Sonu

Şu genç ömrümüzün önemli bir kısmını, kapitalizmin insanlığa dayattığı sayısız kötülükleri anlamaya ve anlatmaya çalışarak geçirdik. Yeri geldi yaşadığımız şehrin sokaklarına, duvarlarına yazdık, yeri geldi meydanlarda bir çığlık olarak haykırdık, yeri geldi kalemin gücüne verdik kendimizi.

Emeğin yağmalanmasını, artı değerin sömürülmesini, sermayenin yoğunlaşma ve tekelleşmesinin sonucu olarak emperyalizmin, dünyayı cehenneme çevirişini hep birlikte yaşıyoruz. Bu oluşum süresince, ülkemize düşen paylardan kuşaklar boyu, hepimiz değişik oran ve şekillerde nasibimizi aldık.

Fakat kapitalizmin sayısız kötülüklerini teşhir etmeye çalışırken, nedense bir tanesini; en sinsi, insan tabiatına en aykırı, en tahripkar olanını, ya atladık ya da yeterince önemsemedik: Kitlesel üretim (large - volume production veya massen - produktion.) Şimdi bunun üzerine biraz düşünelim bakalım.

Belki de, "kitlesel üretim" olgusuna ilişkin en büyük yanılgı, bir çoğumuzun, kapitalizmin bu kaçınılmaz verisini, yine kapitalizmden soyut, sanki onun dışında bir olguymuş gibi algılamasından kaynaklanıyordu. Çünkü kitlesel üretim artışı, ona bağlı olarak refah, "ilerleme" ve "gelişme" sonuçta, sosyalist düşüncenin de hedefleri arasında değil miydi?

Bugün sosyalizmin hedeflerinden, geçmişteki kadar yaygın biçimde söz edilmiyor. Dolayısıyla meseleyi bu bağlamda tartışmıyoruz. Ancak salt kapitalizm bağlamında, içinde yaşadığımız "zamanın ruhu"nu "kitlesel üretim"in belirlediğini iddia edebiliriz.

Avrupa'da, ikinci dünya savaşından sonra başgösteren ve kısmen 80'lere kadar, kitlesel üretimi ve kitlesel tüketimi azdırarak süregelen ekonomik büyüme, bir çok insani değeri tahrip ederken, yüksek bir insani değer olarak şiir de bundan nasibini almıştı.

Bu coğrafya, kitlesel üretim ve tüketim nedeniyle çözülen insani değerlerin yerine, paranın gücüyle finanse ettiği sosyal devlet mekanizmalarını hayata geçirerek, bir ölçüde toplumsal organik yapıyı muhafaza etmeyi başarmıştır. Avrupa'nın sosyal devletleri, mahalle kültürünün yerine gençlik kurumlarını, komşuluk ilişkilerinin yerine sosyal hizmet görevlilerini, ana-baba sevgisinin yerine çocuk yuvalarını, aile dayanışmasının yerine sigorta sistemleri, "huzur evleri" vb. kurumları ikame ederek, kitlesel üretim ve tüketimin kimsesizleştirdiği insanları "yaşam destek ünitesi"yle ayakta tutmaya çalışmıştır. Bu süreç "acı" nın ve aşk'ın yok edilmesini değil, ama uyuşturulmasını, acıyı algılama biçiminin değiştirilmesini içeriyordu.

Ayrıca, makro ve mikro teknolojinin hızlı gelişimi, para-meta dolanımının yoğunlaşması gibi paralel süreçler de, insanın tinsel-duygusal niteliklerini etkisiz kılmakta önemli bir işlev görmüşlerdir. Bu sürecin bir ifadesi olarak: mağrur ve cansıkıcı bir akılcılık, bütün bir duygusal (emotionel) evreni küçümsemiş ve kendisini "kalb"in yerine ikame etmiştir.

Burada özetlemeye çalıştığım koşullar kapsamında, daha yıllar önce iddia ettiğim gibi, orta Avrupa'da, ikinci dünya savaşından sonra şiir, toplumsal yaşamın dışına düşüyor ve başta lirik şiir olmak üzere diğer türler de, birer birer tükeniyorlardı. Hoş bütün sanatların aziz cevheri olan lirizm (sentimantalizm değil) tükendikten sonra, geriye ne kalırdı sanki?

Son yıllar süresince dört kez ziyaret ettiğim Frankfurt kitap fuarında, her seferinde yayıncılarla uzun uzun konuştuk. Bir kere: aynen artık bizde de olduğu gibi, büyük yayınevleri Goethe, Schiller türü klasikler dışında şiir kitabı basmıyorlar. Küçük ve özel alanlarda yoğunlaşmaya çalışan yayınevlerinin şiir yayıncılığına ilişkin kaderi de bizden farklı değil.

Bugün kişi başına tüketilen kağıt miktarını, basılan kitap ve gazete tirajlarını öne sürerek, gelişmişlik taslayan Avrupa ülkelerinde, başta Almanya, Fransa ve İngiltere olmak üzere, yaşayan şairlerin kitapları aynen bizdeki gibi bin ikibin adet basılmakta ve çok zor satılmaktadır. Öyle ki, okuma yazma oranının, gazete satışlarının tavan yaptığı İsveç'te, beşyüz adet satan bir edebiyat dergisi, iyi tiraj yakalamış demektir.

Okullarda okutulan klasikler hariç, güncel şiir söz konusu olduğunda, birçoklarının özendiği, gururlu Avrupa kültürü, bir cüceyi andırıyor. Kitlesel üretimin ve tüketimin ayak bastığı yeri, şiir terkeder. Bunu bir 'önyargı' olarak iddia ediyorum.

ŞİİRİMİZDE SONUN BAŞLANGICI 80'Lİ YILLAR

İlk şiirini Ağustos 1980 de yayınlayan bir vatandaş olarak, toplumsal çalkantı ve dönüşüm süreçlerinde çekilen sancıların, "sanatsal ifade" açısından büyük bir imkan içerdiğini, dile getirebilirim. Burada, kişisel gözlemi aşan sosyal - psikolojik bir hakikat üzerinde duruyoruz.

Devrim ve karşı devrim süreçleri, darbe ve zulüm aşamaları, tehdit altındaki ruhun, varoluşunu sürdürebilmek amacıyla, sanatsal soyutlamaya yönelmesine yol açıyor. Tarihte ve bir çok ülkede, bunun örneklerini görebiliyoruz. Devrim veya karşı devrim süreçlerinin yaşandığı toplumlarda, sanata yönelimin artması, sanatla uğraşan insan sayısında patlama olması, adeta bir zorunluluk halini alıyor. Çünkü bu süreçlerde çekilen acıları, hayal kırıklıklarını, beklenti ve umutları, sanat dışında ifade edebilmenin, görece yaygın biçimde paylaşabilmenin başkaca bir imkanı yoktur. Her ne kadar karşı devrim, sürecin yıkıcı yanını işaret etse de, hayat böyle...

Üzerinden çok zaman geçti, artık belki anımsamak bile istemiyoruz, ama eğer 80'lerde şiir olmasaydı, birçoklarımız kafayı kırabilirdik. (Şiire rağmen kuşağımızda, sıyıranlar, kendini türlü çeşitli meczupluğa verenler de olmadı değil.) Ancak ne yazık ki, sürecin en arızalı yıllarını, şiirin yurdunda geçirerek, kısmen sağ salim atlatanların önemli bir bölümü, şiirin yaptığı anneliğe, kötü bir evlat gibi vefasızlıkla karşılık verdiler. (Şimdi burada bir takım isimler sıralamayacağım. Ancak geçmişde, daha sonun başlangıcı görünürken, vaktinde ve yerinde birçok isimler vererek, kitlesel üretimin şiiri ve genç şairi tüketeceği konusunda uzun uzun yazmıştık. Bkz. Şiir Ahlak Estetik, Gendaş yay.)

Toplumumuz 24 Ocak'lardan sonra, dünya kapitalizmine ve onun yıkıcı tüketim süreçlerine olağanüstü bir ihtiras ve süratle uyum gösterdi. Öyleki, yurdum insanı görmemişlikte, tüketim özentiliğinde, eski demir perde ülkelerine fark bile attı.

 

Bu tüketici ruhun taleplerini karşılmak için, yerli ve ithal kitlesel üretim araçları devreye girerek, üçyüz milyar dolarlık bir fatura karşılığında servis yaptılar, yapıyorlar.

Artık içinde yaşadığımız zamana ve ülkemize, doymak bilmez, ahlakda ve yıkıcılıkta sınır tanımaz bir ruh hakim. Bu yıkıcı ruh, politikadan aile yaşamına, eğitim pedagojisinden sanata kadar, adeta elle tutulur gözle görülür bir biçimde bütün yaşam alanlarımızı kapsıyor. Peki, şiir ve şair bunun dışında kalabilir miydi? Aslında, direnmek gerekiyordu, ama olmadı. 80 lerin başında cılız da olsa belli bir şiir okuru oluşmaya başlamıştı ama bu gelişme çok kısa sürdü. (Bugün artık şiir okuru yoktur. Şiirimsi metin yazanlar, kendi yazdıklarını okuyarak bin kişilik bir pazar oluşturabiliyorlar, tiraj budur.)

Şairler, hızlı tüketim sürecine uyum sağlamak ve yanıt verebilmek için öncelikle kendi şiirlerinde kitlesel üretime yöneldiler. Bu mesele çok vahim ve önemlidir, üstelik hemen hemen hiç tartışılmamıştır.

Kendisini şair olarak niteleyen herkes, pervasız ve sorumsuzca, dur durak bilmemecesine şiir yazmaya ve yayınlamaya başladı. Çünkü lafta tam tersi iddia edilse bile, pratikte, şiir yazmak herkese çok kolay geldi, geliyor.

Bu süreçte, şiirin nasıl ağır bir sanat olduğunu, nasıl sorumluluk gerektirdiğini vb. söylerken, şiiri değil, kendi yazdığı sayfalar dolusu tiri viri metinleri yüceltmek, ne yazık ki, yaygın bir ikiyüzlülük olarak kanıksandı.

Kitlesel üretimin kaliteyi nasıl düşürdüğünü, şiiri nasıl tahrip ettiğini anlamak için, son yirmi yılda dergilerde yayınlanan binlerce şiirimsi metinden, ortamı bulandıran yüzlerce şiir kitabından, aklımızda kaç tane mısra kaldığını bir yoklayalım.

Son yirmi yılda, elinden başkaca hiçbir sanat gelmeyen, keman çalamayan, opera söyleyemeyen, resim yapamayan, heykel yontamayan, bir felsefi metin kaleme almayı hayal bile edemeyen onlarca şahsiyet, bilinmez bir ilahi sezgi sayesinde şair olduğunu keşfetti. (Bir de oyunculuk ve sinema var ki, oraya hiç girmeyelim.) Son olarak, "sekunder cahil" medya kakavanlarının da ellerinde bir tomar şiirle bu sürece eklenmesi, olaya tüy dikti. Denilebilir ki, şiir başkaca hiçbir şey olamayanların sanatı olarak, tarihindeki en büyük darbeyi, yurdum insanından yemiştir .

Şiirin hakikatte ne olduğunun anlaşılmaması, bu konudaki sabırsızlık ve kitlesel üretim hızına yetişme telaşı, onun sadece bir ikbal kapısı olabileceği yanılsamasına yol açtı. Budala kişilik, şiirin kendisinden önce, ona sunacağı ikbali önemsemeseydi, son yirmi yılda yazılan binlerce şiirden, bugün aklımızda onlarca dize kalabilirdi. Hoş o zaman binlerce şiirlik bir enflasyon da yaşanmazdı ya, neyse artık, olan oldu bir kere.

Bugün 80 kuşağı olarak adlandırılan çevrelere, sonraki kuşakların yönelttiği eleştirilerde, özellikle "ikbal" meselesinin atlanması dikkat çekicidir. Çünkü sonraki kuşaklarda da şiiri ikbal kapısı olarak görmek eğilimi ağır basıyor. Şiir ve edebiyat üzerinden reklam dünyasına, medya ortamlarına sızma yapan, kapitalist ahlaka angaje bazı kişilikler bu eğilimin artmasına çanak tutular.

80'den sonra birbirini eleştiren kuşaklar, şiirin anneliğini istismar etmek bakımından suça ortak olmakta bir sakınca görmüyorlar. Ödüllere, jürilere koşarken, boyalı holding dergilerinde şekil yaparken, zımni bir anlaşma içerisindeler. Bu facianın sosyolojisini yapan, eleştiriyi buralarda yoğunlaştıranlar ise yok denecek kadar az.

Birbirlerini ve şiirlerini eleştirirken: "imge mi sözcük mü, lirik mi gudik mi önemlidir", gibisinden, naylon ikilemler türeterek tartışan çevrelerin ortak tutkusu, şiir sayesinde önemli olabilmektir, hepsi bu.

Dar bir çevre içerisinde, kendini çok önemli saymak, tavır ve eğilimleriyle kendi öneminin sürekli altını çizmek, kapitalistleşme sürecinde, birey olmak adına ortaya çıkan bir olgu. Bu ülke 80 lerden önce böylesi bir kişilik algısına sahip değildi. Artık iş yerlerinde, takım çalışması içinde, medyada, kapitalist ruhun at koşturduğu her yerde, her gün, "ben önemliyim" manyaklığına rastlamıyor muyuz? Karnı ağırır gibi bir yüz ifadesiyle genzinden konuşan, boynunu isteksizlik ve memnuniyetsizlikle yana eğerek salınan, boş ama yukardan bakarak, kendi önemine vurgu yapan, sevgisiz, kaypak, alaycı ve namert kişilik...

İşte kapitalist ruhun şairi de, artık böylesine önemli ve vazgeçilmez olduğu kannatiyle, karşılığı olmayan bir aynada boy gösteriyor. Şiir dergisinin beşyüz, şiir kitabının bin sattığı bir memlekette bizzat bu faciadan sorumlu olan şairin, bir de üstüne üstlük kendisine önem atfetmesi, takdire şayandır!

Doğu geleneğinin, mert, vakur ve babayiğit şairi, o görkemli söylemlerin, ak saçlı, yüce yani alçak gönüllü bilgesi, o Nazım'ların, Necip Fazıl'ların, Ahmed Arif'lerin soyu tükendi, gitti...

Bizim geleneğimizde kendisini uluorta, şair diye adlandırabilmek her dönem ve her kuşak için geçerli, derin bir hafiflik duygusunu yansıtagelmişti. Ama artık, kendisinin önemli olduğuna inanan ve pervazısca "ben" diye konuşabilen bir şair güruhu ile karşı karşıyayız. Burada, ortamı hemen terkederek mahalle kahvesine sığınmak veya hızla Eminönü meydanındaki insanların arasına karışmak yapılacak en doğru iştir.

Yeri gelmişken: Alçak gönüllülüğü "alçaklık" olarak tanımlayan "image maker" abilerin de, kapitalist ruhun ve onun değerlerinin kutsanmasına fiili katkıda bulunduklarını belirtelim.

Bu şair tipi kapitalizmin ve onun yoz ahlakının bir "produkt"udur. Üstelik bu batılı "produkt" sol'dan islamcılığa kadar, her renk ve şekil içinde de yer alabiliyor. Kapitalist ahlaklı şairin, bizzat kendi elleriyle tahrip ettiğ şiir karşısında, sanki hiç haberi yokmuş, şiiri şairin dışında başkaları tahrip etmiş gibi, pervasızca sağına soluna bakınması da, pek gülünç doğrusu. Bu anlamda, hala şiirin bekasını düşünen ve aksi fikirde olan mert bir kişilik varsa, ayağa kalkıp, özeleştiri yapma vakti de gelmiştir hani... nerede hata yaptık?

"Kitlesel üretim belası" ve onun ahlakı, görkemli patlamalar, yarılmalar yapan romanda da, aynı sonuçlara yol açacaktır. Sonra ortalıkta bu durumdan yakınan, ama ahlaki olarak hiçbir kaygı ve sorumluluk üstlenmeyen artist romancılarla karşılaşacağız, eli kulağındadır, aha benden söylemesi.

 

İLETİŞİM edebiyatokyanus@gmail.com  
   
Reklam  
 
 
edebiyatokyanus 387711 ziyaretçi (743878 klik) kişi burdaydı!
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=